AI voor de onderzoeker

30 taken waarbij AI een onderzoeker helpt

Documenten die je als onderzoeker veel maakt: literatuuroverzichten, subsidieaanvragen, artikelen. Per taak vind je een stappenplan, een kant-en-klare prompt en de valkuilen.

Schrijven

• E-mails schrijven — de tool verzint soms details (data, bedragen, afspraken) die je niet hebt genoemd.
• Teksten verbeteren en herschrijven — "maak het beter" levert vaak een gladde, nietszeggende tekst op.
• Presentaties voorbereiden — ai maakt graag te veel dia's met te veel tekst.
• Subsidie- en fondsaanvragen schrijven — beoordelaars herkennen ai-taal ("innovatief, duurzaam, impactvol") direct.
• Klachten en bezwaren opstellen — bezwaartermijnen en vormvereisten zijn hard.
• Tekst controleren op jargon en toon — niet alle vaktermen moeten weg; soms is de term juist nodig.

Lezen en samenvatten

• Lange teksten samenvatten — een samenvatting laat altijd iets weg.
• Notuleren en actielijsten maken — ai-notulisten leggen soms een beslissing bij de verkeerde persoon of maken van een suggestie een besluit.
• Regels en beleid vertalen naar de praktijk — ai legt regels uit zoals ze waarschijnlijk bedoeld zijn, niet zoals ze gelden.
• Contracten en voorwaarden begrijpen — ai kent de nederlandse rechtspraak niet volledig en mist context.

Communicatie

• Veelgestelde vragen beantwoorden — generieke antwoorden klinken generiek.
• Vertalen voor anderstaligen — machinevertalingen zijn vloeiend maar kunnen net verkeerd zijn.
• Lastige gesprekken voorbereiden — het gaat om oefenen, niet om een script.
• Moeilijke dingen uitleggen aan leken — vereenvoudigen is niet hetzelfde als versimpelen.
• Vragenlijsten en interviews voorbereiden — een vragenlijst is een leidraad, geen script.

Zichtbaarheid en marketing

• Social-media-posts schrijven — ai-posts herken je aan lege superlatieven en standaardzinnen.
• Websiteteksten schrijven — ai verzint graag "100+ tevreden klanten" en sterren.
• Nieuwsbrieven schrijven — verstuur nooit zonder te lezen: ai verzint graag een "nieuwe dienst" of "actie" die niet bestaat.

Organiseren

• Planningen en checklists maken — een ai-checklist is generiek tot jij hem aanpast.
• Werkinstructies en procedures schrijven — ai maakt een instructie die logisch klinkt maar stappen mist die jij vanzelfsprekend vindt.
• Formulieren en sjablonen maken — een sjabloon is een beginpunt.
• Jaarplannen en doelen formuleren — te veel doelen is geen plan.

Analyse en cijfers

• Cijfers en data analyseren — chatbots kunnen rekenfouten maken en patronen zien die er niet zijn.
• Kleine automatiseringen en scripts maken — test op een kopie.

Creatief

• Brainstormen en ideeën uitwerken — ai-ideeën zijn gemiddelde ideeën.

Leren en bijblijven

• Bijblijven in je vak met AI — chatbots verzinnen bronnen en jaartallen.
• Snel onderzoek doen met bronnen — een overtuigend antwoord zonder kloppende bron is waardeloos.
• Eigen prompts bouwen en delen met je team — een prompt-bibliotheek zonder privacyafspraak is een datalek in wording.

Mensen en HR

• Nieuwe collega's inwerken — een inwerkplan uit ai is generiek tot je eigen voorbeelden erin staan.
• Solliciteren en je cv verbeteren — recruiters herkennen ai-brieven aan gladde algemeenheden.

Tools voor de onderzoeker

• ChatGPT (OpenAI): De veelzijdige allrounder met het grootste ecosysteem. Gratis versie: ja, ruim — met daglimiet op de sterkste modellen. Review
• Claude (Anthropic): De zorgvuldige denker voor lange teksten, nuance en code. Gratis versie: ja, met daglimiet. Review
• Gemini (Google): Het meest thuis in Gmail, Docs en Google Zoeken. Gratis versie: ja, ruim. Review
• Microsoft Copilot (Microsoft): AI ingebed in Windows en Microsoft 365. Gratis versie: ja, ook los gratis. Review
• Perplexity (Perplexity AI): De AI-zoekmachine die antwoordt mét bronvermelding. Gratis versie: ja, ruim (pro-zoekopdrachten beperkt). Review
• NotebookLM (Google): AI die alleen antwoordt op basis van jouw bronnen. Gratis versie: ja. Review

Privacy en gegevens