Cijfers en data analyseren met AI als journalist: een concrete werkwijze, een voorbeeldprompt met jouw interviewvragen als uitgangspunt en wat je qua privacy moet weten.
Een journalist krijgt regelmatig cijfers voor zijn neus — uit samenvattingen van rapporten of spreadsheets — en moet er iets van vinden. AI kan een tabel uitleggen, opvallende afwijkingen aanwijzen en helpen bij de formules, zolang je geen vertrouwelijke data plakt. Tools die hiervoor geschikt zijn: ChatGPT, Claude, Gemini. Werk met placeholders in plaats van echte namen.
Een journalist krijgt regelmatig cijfers voor zijn neus — uit samenvattingen van rapporten of spreadsheets — en moet er iets van vinden. AI kan een tabel uitleggen, opvallende afwijkingen aanwijzen en helpen bij de formules, zolang je geen vertrouwelijke data plakt.
Typische documenten waar dit bij helpt: artikelen, interviewvragen, samenvattingen van rapporten.
Hier is een (geanonimiseerde) tabel waar ik als journalist mee werk. Leg uit wat erin staat, wijs drie opvallende punten aan en stel twee vragen die ik zou moeten stellen. Geef daarna de spreadsheetformule om [bijv. het gemiddelde per maand] te berekenen. Reken niets uit zonder je werkwijze te laten zien.
Tabel:
[plak de tabel]Bouw je eigen variant met de prompt-bouwer of kijk in de prompt-bibliotheek.
Twijfel je? De AI-keuzehulp kiest op basis van jouw taak en eisen.
Privacy: werk zonder namen. Bij het werk van een journalist geldt: bronbescherming: geen namen van bronnen in een tool. Een naam vervangen door [naam] of cliënt A maakt een tekst niet automatisch anoniem. Ook de combinatie van gebeurtenissen, functies, datums en andere kenmerken kan iemand herkenbaar maken. Gebruik fictieve voorbeelden als je de herleidbaarheid niet kunt uitsluiten. Een zakelijk abonnement, training uitzetten of een verwerkersovereenkomst is op zichzelf geen toestemming om persoonsgegevens te delen. Laat je organisatie vooraf doel, grondslag, noodzakelijkheid, beveiliging en eventuele extra regels voor gevoelige gegevens beoordelen. Lees ook AI, AVG en privacy.
Bronnen: EDPB: anonimiseren en pseudonimiseren en AP: verantwoord gebruik van generatieve AI.
Valkuil bij deze taak: Chatbots kunnen rekenfouten maken en patronen zien die er niet zijn. Gebruik ze voor uitleg en formules, laat de berekening in je spreadsheet doen.
Alles over AI voor de journalist
Alle 32 taken en tools op een rij.
Cijfers en data analyseren: alle beroepen
Dezelfde taak, bekeken vanuit andere beroepen.
Contracten en voorwaarden begrijpen als journalist
AI kent de Nederlandse rechtspraak niet volledig en mist context.
Eigen prompts bouwen en delen met je team als journalist
Een prompt-bibliotheek zonder privacyafspraak is een datalek in wording.
Cijfers en data analyseren als redacteur
Je maakt teksten van anderen beter en bewaakt toon, lengte en feiten.
De basis: context, rol, vorm en voorbeeld.